Zincir Dişli Hesaplama Aracı
Diş sayıları, zincir adımı, motor devri ve merkez mesafesine göre zincir dişli değerlerini hesaplayın.
Hesaplama Sonuçları
Zincir dişli hesabı; motor veya redüktörden alınan hareketin istenen hız ve güç değerlerinde diğer mile aktarılması için yapılır. Hesaplama sırasında zincir adımı, küçük ve büyük dişlinin diş sayısı, giriş devri, merkez mesafesi ve zincir uzunluğu birlikte değerlendirilir.
Doğru hesaplama için gerekli temel bilgiler şunlardır:
-
Zincirin adım ölçüsü
-
Tahrik eden dişlinin diş sayısı
-
Tahrik edilen dişlinin diş sayısı
-
Motor veya giriş devri
-
İstenen çıkış devri
-
Miller arasındaki merkez mesafesi
-
Zincirin tek veya çok sıralı olması
-
Mil çapları
-
Kama kanalı ölçüleri
-
Makinenin çalışma yükü
Hesaplama sonucunda yalnızca diş sayıları belirlenmez. Zincirin bakla sayısı, dişlilerin yaklaşık çapı ve makinede ihtiyaç duyulan montaj alanı da ortaya çıkar.
Zincir Gross; makaralı zincir, zincir dişlisi, bağlantı baklası ve gergi elemanı seçiminde teknik ölçülere göre ürün desteği sunar.
Zincir Dişli Hesabında Kullanılan Değerler
Hesaplamaya başlamadan önce tahrik eden ve tahrik edilen dişliler doğru tanımlanmalıdır. Tahrik eden dişli, motor veya redüktör tarafından döndürülen küçük ya da giriş dişlisidir. Tahrik edilen dişli ise hareketin aktarıldığı çıkış dişlisidir.
|
Sembol |
Açıklama |
Kullanım amacı |
|
P |
Zincir adımı |
Zincir ve dişli uyumunu belirler |
|
Z1 |
Tahrik eden dişlinin diş sayısı |
Giriş dişlisini tanımlar |
|
Z2 |
Tahrik edilen dişlinin diş sayısı |
Çıkış dişlisini tanımlar |
|
n1 |
Giriş devri |
Motor veya redüktör hızını gösterir |
|
n2 |
Çıkış devri |
Aktarılan hareketin hızını gösterir |
|
C |
Merkez mesafesi |
İki mil arasındaki uzaklığı belirtir |
|
X |
Bakla sayısı |
Gerekli zincir uzunluğunu belirler |
|
i |
Aktarım oranı |
Giriş ve çıkış arasındaki oranı gösterir |
Zincir adımı, yan yana bulunan iki pimin merkezleri arasındaki mesafedir. Eski ve aşınmış zincirlerde tek bakla yerine birkaç bakla birlikte ölçülmelidir.
“Zincir dişli hesabının doğruluğu, başlangıç ölçülerinin doğru alınmasına bağlıdır.”
Zincir Dişli Oranı Nasıl Hesaplanır?
Aktarım oranı, büyük dişlinin diş sayısının küçük dişlinin diş sayısına bölünmesiyle hesaplanır.
Aktarım oranı:
i = Z2 / Z1
Örneğin küçük dişli 15, büyük dişli 30 diş olduğunda:
-
Küçük dişli: 15 diş
-
Büyük dişli: 30 diş
-
Aktarım oranı: 30 / 15
-
Sonuç: 2
Bu düzenekte büyük dişli, küçük dişliye göre daha düşük devirde döner.
Çıkış devri şu formülle hesaplanabilir:
n2 = n1 × Z1 / Z2
Giriş devri 900 dev/dak, küçük dişli 15 ve büyük dişli 30 diş olduğunda:
n2 = 900 × 15 / 30
Çıkış devri yaklaşık 450 dev/dak olur.
Çıkış devrinin artırılması isteniyorsa tahrik edilen dişlinin diş sayısı küçültülebilir. Devrin azaltılması isteniyorsa daha büyük bir çıkış dişlisi tercih edilir. Ancak dişli seçimi yapılırken makinenin yükü ve kullanılabilir montaj alanı da kontrol edilmelidir.
Zincir Dişli Çapı Nasıl Belirlenir?
Zincir dişlisinin çapı, zincir adımına ve diş sayısına bağlıdır. Aynı diş sayısında farklı adımlara sahip zincirler için farklı çaplarda dişli gerekir.
Yaklaşık bölüm dairesi çapı şu formülle hesaplanır:
D = P / sin(180 / Z)
Formülde:
-
D, bölüm dairesi çapını
-
P, zincir adımını
-
Z, diş sayısını ifade eder.
Diş sayısı arttıkça dişlinin çapı da büyür. Bu nedenle dişli seçiminden önce makine içinde bulunan boşluk ölçülmelidir.
Dişli siparişinde şu bilgiler hazırlanmalıdır:
-
Zincir adımı
-
Diş sayısı
-
Mil çapı
-
Kama kanalı
-
Göbek çapı
-
Göbek genişliği
-
Tek, çift veya üç sıralı yapı
-
Dişlinin disk ya da göbekli olması
Mil deliği ve kama kanalı ölçülerinin doğru verilmesi, dişlinin mile uygun şekilde bağlanması açısından önemlidir.
Zincir Uzunluğu ve Bakla Sayısı
Zincir uzunluğu; iki dişlinin diş sayısı, zincir adımı ve merkez mesafesi kullanılarak hesaplanır. İlk olarak merkez mesafesi zincir adımına bölünür:
m = C / P
Yaklaşık bakla sayısı şu formülle bulunabilir:
X = 2m + (Z1 + Z2) / 2 + (Z2 − Z1)² / (4 × π² × m)
Örnek değerler:
-
Zincir adımı: 12,7 mm
-
Merkez mesafesi: 400 mm
-
Küçük dişli: 15 diş
-
Büyük dişli: 30 diş
Hesaplama sonunda bulunan değer, kullanılabilecek uygun tam bakla sayısına göre düzenlenir. Bakla sayısının değiştirilmesi gerçek merkez mesafesini etkileyebileceği için sistemde ayarlanabilir motor tablası veya zincir gergi aparatı bulunması avantaj sağlar.
“Teorik bakla sayısı belirlendikten sonra montaj mesafesi tekrar kontrol edilmelidir.”
Hesap Sonrası Teknik Kontroller
Zincir dişli hesabı tamamlandıktan sonra sistemin mekanik yapısı kontrol edilmelidir. Doğru hesaplanan bir sistem, hatalı hizalama veya gerginlik nedeniyle yine düzensiz çalışabilir.
Montaj öncesinde şu kontroller uygulanmalıdır:
-
Millerin birbirine paralel olduğu doğrulanmalıdır.
-
İki dişli aynı çalışma doğrultusuna getirilmelidir.
-
Zincirin diş yuvalarına tam oturması kontrol edilmelidir.
-
Zincir aşırı gergin bırakılmamalıdır.
-
Bağlantı baklasının doğru takıldığı incelenmelidir.
-
Dişli yüzeylerinde aşınma bulunmamalıdır.
-
Zincire uygun yağlama uygulanmalıdır.
-
Sistem önce boşta çalıştırılmalıdır.
-
Ses ve titreşim kontrol edilmelidir.
-
İlk çalışma sonrasında gerginlik yeniden incelenmelidir.
Aşınmış dişliler üzerine yeni zincir takılması, zincirin kısa sürede düzensiz çalışmasına neden olabilir. Zincir ve dişlilerin birlikte değerlendirilmesi daha sağlıklı bir aktarım sistemi kurulmasını sağlar.
Zincir Gross ile zincir dişli hesabında belirlenen adım, diş sayısı, mil çapı ve merkez mesafesi bilgilerini paylaşarak zincir, dişli ve bağlantı elemanları için kurumsal ürün desteği alabilirsiniz.